{"id":125,"date":"2024-01-25T21:57:44","date_gmt":"2024-01-25T21:57:44","guid":{"rendered":"https:\/\/www.aniasztukaczytania.pl\/?p=125"},"modified":"2024-01-27T12:42:33","modified_gmt":"2024-01-27T12:42:33","slug":"wywiad-z-aldona-reich-rozmowa-z-okazji-premiery-jej-najnowszej-powiesci-dwunasty","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.aniasztukaczytania.pl\/index.php\/2024\/01\/25\/wywiad-z-aldona-reich-rozmowa-z-okazji-premiery-jej-najnowszej-powiesci-dwunasty\/","title":{"rendered":"Wywiad z Aldon\u0105 Reich – rozmowa z okazji premiery jej najnowszej powie\u015bci „Dwunasty”"},"content":{"rendered":"\n
<\/figure>\n\n\n\n

Sztuka czytania<\/strong>: Cze\u015b\u0107 \ud83d\ude0a<\/p>\n\n\n\n

Aldona Reich<\/strong>: Cze\u015b\u0107 \ud83d\ude0a<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

SC<\/strong>: Zmarz\u0142am bardzo, czekaj\u0105c w kolejce do wej\u015bcia na targi i teraz nie mog\u0119 si\u0119 rozgrza\u0107.<\/p>\n\n\n\n

AR<\/strong>: A mi jest bardzo ciep\u0142o. Lampy ze stoiska troch\u0119 grzej\u0105, ale przede wszystkim s\u0105 emocje.  Zawsze kiedy odwiedzaj\u0105cy zagl\u0105daj\u0105 na stoisko jest super energia i trudno si\u0119 tym emocjom nie podda\u0107.<\/p>\n\n\n\n

SC<\/strong>: Opowiedz, prosz\u0119, jak rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 Twoja przygoda z pisaniem?<\/p>\n\n\n\n

AR<\/strong>: Hmm… Zacz\u0119\u0142o si\u0119 chyba jeszcze w podstaw\u00f3wce, gdzie co\u015b tam sobie skroba\u0142am na k\u00f3\u0142ku polonistycznym, ale tak na powa\u017cnie to zacz\u0119\u0142a si\u0119 w momencie, kiedy za\u0142o\u017cy\u0142am bloga, na kt\u00f3rym zamieszcza\u0142am swoje opowiadania. Traktowa\u0142am go jako poligon do\u015bwiadczalny, czyli miejsce, gdzie mog\u0142am szlifowa\u0107 warsztat i zdobywa\u0107 pierwsze opinie czytelnik\u00f3w. To by\u0142y kr\u00f3tkie formy, opowiadania na dwie strony, czasami na wi\u0119cej. Pierwotnie nie wi\u0105za\u0142am z tym jakich\u015b nadziei, ale zacz\u0119\u0142y pojawia\u0107 si\u0119 g\u0142osy, \u017ce powinnam co\u015b z tym pisaniem zrobi\u0107 i pokusi\u0107 si\u0119 o wi\u0119ksz\u0105 form\u0119. I wtedy zabra\u0142am si\u0119 za pisanie powie\u015bci \u201eTylko dobrzy ludzie zostali\u201d, w\u00f3wczas jeszcze pod innym tytu\u0142em.<\/p>\n\n\n\n

SC<\/strong>: Dlaczego Tw\u00f3j wyb\u00f3r pad\u0142 na powie\u015bci obyczajowe i krymina\u0142y?<\/p>\n\n\n\n

AR<\/strong>: To jest chyba kwestia mojego charakteru. Jestem osob\u0105, kt\u00f3ra stara si\u0119 bardzo mocno st\u0105pa\u0107 po ziemi. Powie\u015bci obyczajowe lubi\u0119 jako czytelnik. Z kolei je\u015bli chodzi o krymina\u0142y, kt\u00f3re w sumie mog\u0105 \u0142\u0105czy\u0107 r\u00f3\u017cne gatunki, to chyba chodzi o dynamizm: dzieje si\u0119 co\u015b szybko, na ma\u0142ej przestrzeni, jest niewielu bohater\u00f3w i ograniczona liczba w\u0105tk\u00f3w. Z kolei w powie\u015bci obyczajowej niewiele si\u0119 dzieje, a jednak jest ona bardzo mocno osadzona w swoistym tu i teraz.<\/p>\n\n\n\n

SC<\/strong>: Czy twoja praca zawodowa jest jako\u015b zwi\u0105zana z pisaniem?<\/p>\n\n\n\n

AR<\/strong>: Z pisaniem nie, ze s\u0142owem tak. Jestem zatrudniona jako redaktor i korektor w Oficynie Wydawniczej Uniwersytetu Zielonog\u00f3rskiego, wi\u0119c raczej jestem skupiona na czytaniu i poprawianiu. A pisanie jest moj\u0105 odskoczni\u0105.<\/p>\n\n\n\n

SC<\/strong>:  Czyli zawodowo czytasz i poprawiasz  teksty naukowe?<\/p>\n\n\n\n

AR<\/strong>: Tak, s\u0105 to artyku\u0142y naukowe, bardzo sprofilowane, wi\u0119c my\u015bl\u0119, \u017ce tu jest jeden zasadniczy aspekt: ta praca raczej nie sprzyja natchnieniu i kreatywno\u015bci, chodzi wy\u0142\u0105cznie o poprawno\u015b\u0107 j\u0119zykow\u0105, czasami merytoryczn\u0105. To teksty akademickie, kt\u00f3re maj\u0105 niewiele wsp\u00f3lnego z beletrystyk\u0105.<\/p>\n\n\n\n

SC<\/strong>: Ale jest to co\u015b, co lubisz robi\u0107?<\/p>\n\n\n\n

AR<\/strong>: Lubi\u0119 i my\u015bl\u0119, \u017ce jest to praca w jaki\u015b spos\u00f3b niew\u0105tpliwie rozwijaj\u0105ca, bo chc\u0105c nie chc\u0105c, czytaj\u0105c czyje\u015b teksty, poznaje si\u0119 nowe tematy, nowe zjawiska, poszerza si\u0119 zas\u00f3b s\u0142\u00f3w. Wbrew pozorom jest to bardzo wymagaj\u0105ce zaj\u0119cie, cho\u0107 wygl\u0105da na monotonne, ze wzgl\u0119du na konieczny spok\u00f3j i wyciszenie. A ja jestem chyba na takim etapie \u017cycia, \u017ce ten spok\u00f3j jest mi potrzebny.<\/p>\n\n\n\n

SC<\/strong>: Czy wychodzisz z takiego za\u0142o\u017cenia, \u017ce trzeba czyta\u0107 i dobre i kiepskie teksty?<\/p>\n\n\n\n

AR<\/strong>: My\u015bl\u0119, \u017ce je\u017celi kto\u015b chce naprawd\u0119 czerpa\u0107 co\u015b z literatury, to powinien sobie stawia\u0107 odpowiedni\u0105 dla siebie poprzeczk\u0119. Dla kogo\u015b b\u0119d\u0105 to teksty, kt\u00f3re zwykle przebijaj\u0105 si\u0119 w konkursach typu Nike, czy takie, kt\u00f3re zyskuj\u0105 nagrody Pulitzera, osi\u0105gaj\u0105 wybitne wyr\u00f3\u017cnienia w \u015bwiecie literatury. Ale je\u017celi kto\u015b po prostu lubi czyta\u0107 teksty lekkie, odpr\u0119\u017caj\u0105ce, daj\u0105ce swego rodzaju oddech od codzienno\u015bci i znajduje w tym przyjemno\u015b\u0107, to ten rodzaj literatury r\u00f3wnie\u017c go rozwija. Wi\u0119c ka\u017cdemu wed\u0142ug potrzeb, ka\u017cdemu wed\u0142ug mo\u017cliwo\u015bci. Z tym \u017ce ja osobi\u015bcie zalecam, \u017ceby jednak t\u0119 poprzeczk\u0119 sukcesywnie sobie podnosi\u0107, bo nie zgadzam si\u0119 ze stwierdzeniem, \u017ce wa\u017cne, \u017ceby czyta\u0107, niewa\u017cne co. R\u00f3wnie dobrze mo\u017cemy powiedzie\u0107, \u017ce mo\u017cna czyta\u0107 etykiety z domestosa \ud83d\ude09<\/p>\n\n\n\n

SC<\/strong>: A czy czytanie pomaga w pisaniu?<\/p>\n\n\n\n

AR<\/strong>: Bardzo, wr\u0119cz ogromnie. My\u015bl\u0119, \u017ce w ten spos\u00f3b mo\u017cna wypracowa\u0107 sw\u00f3j w\u0142asny styl. Poznaje si\u0119 style innych pisarzy, czerpie si\u0119 z ich tw\u00f3rczo\u015bci, b\u0105d\u017a przeciwnie, stwierdza si\u0119, \u017ce akurat w danym stylu czy tematyce si\u0119 nie odnajduje. Z przeczytanej ksi\u0105\u017cki zawsze co\u015b zostaje. Czytanie nakr\u0119ca te\u017c tw\u00f3rczo, kreacyjnie. Mo\u017ce to by\u0107 jaka\u015b inspiracja, mo\u017ce to by\u0107 jaki\u015b pomys\u0142, na kt\u00f3ry trzeba b\u0119dzie spojrze\u0107 z troch\u0119 innej perspektywy, ale dzi\u0119ki temu b\u0119dzie mo\u017cna opowiedzie\u0107 swoj\u0105 histori\u0119. My\u015bl\u0119, \u017ce je\u017celi kto\u015b pisze, a m\u00f3wi, \u017ce w zasadzie nie czyta, to pozbawia si\u0119 wielu mo\u017cliwo\u015bci, na przyk\u0142ad nie dociera do zbioru czego\u015b, co mo\u017ce wykorzysta\u0107 w swojej pracy.<\/p>\n\n\n\n

SC<\/strong>: Piszesz zar\u00f3wno powie\u015bci obyczajowe, jak i krymina\u0142y. Od czego zale\u017cy, kt\u00f3ry gatunek bierzesz na warsztat?<\/p>\n\n\n\n

AR<\/strong>: My\u015bl\u0119, \u017ce od nastroju. Obyczaj\u00f3wki pisze mi si\u0119 \u0142atwiej, dlatego, \u017ce tam nie jest potrzebny taki wk\u0142ad pracy zewn\u0119trznej, czyli poszukiwanie, sprawdzanie, weryfikowanie, zbieranie informacji. Obyczaj\u00f3wk\u0119 okre\u015blam jako taki samograj. Jest historia i chc\u0119 j\u0105 z jakiego\u015b powodu napisa\u0107. I po prostu pisz\u0119 kolejne sceny, powstaj\u0105 kolejne dialogi i tak dalej. A przy kryminale nast\u0119puje taki moment, kiedy naprawd\u0119 trzeba si\u0119 mocno spr\u0119\u017cy\u0107. To jest gatunek, w kt\u00f3rym czerpanie informacji ze \u017ar\u00f3de\u0142 jest bardziej pracoch\u0142onne i wymagaj\u0105ce, oczywi\u015bcie je\u017celi kto\u015b chce napisa\u0107 krymina\u0142, kt\u00f3ry ma, jak to si\u0119 m\u00f3wi, r\u0119ce i nogi. To nie jest czysta fantazja. W kryminale trzeba si\u0119 odnie\u015b\u0107 do spraw medycznych, do procedur policyjnych, do obszar\u00f3w psychologicznych. P\u00f3ki co pisz\u0119 powie\u015bci obyczajowe i krymina\u0142y na zmian\u0119. Chocia\u017c kusz\u0105 mnie te\u017c inne gatunki, ale na to na razie jeszcze nie przyszed\u0142 czas.<\/p>\n\n\n\n

SC<\/strong>: Zdradzisz, jakie?<\/p>\n\n\n\n

AR<\/strong>: My\u015bl\u0119 o thrillerze, mam te\u017c gdzie\u015b zapisany pomys\u0142 na komedi\u0119 obyczajow\u0105. Takie spisane pomys\u0142y po prostu czekaj\u0105 na sw\u00f3j dobry moment, bo ja nie umiem napisa\u0107 ksi\u0105\u017cki pod dyktando, na \u017cyczenie, \u017ce na przyk\u0142ad w danym roku napisz\u0119 trzy powie\u015bci. Od razu si\u0119 blokuj\u0119. Musz\u0119 czu\u0107, \u017ce chc\u0119 t\u0119 histori\u0119 opowiedzie\u0107 i wtedy ona p\u0142ynie sama. W takim re\u017cimie tematu, czasu i gatunku ju\u017c pr\u00f3bowa\u0142am, ale z kiepskim skutkiem dla mojego samopoczucia.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

SC<\/strong>: Zauwa\u017cy\u0142am, \u017ce zrobi\u0142a\u015b bardzo dok\u0142adny research do „Dwunastego”. Kilka rzeczy mocno mnie zaskoczy\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

AR<\/strong>: Tutaj rzeczywi\u015bcie zebranie informacji kosztowa\u0142o mnie du\u017co pracy, dlatego, \u017ce ka\u017cda zbrodnia oparta jest na innym modus operandi (sposobie dzia\u0142ania). To po\u0142\u0105czone osobne, lu\u017ane historie, kt\u00f3re przez jaki\u015b czas zbiera\u0142am i zastanawia\u0142am si\u0119, jak je wykorzysta\u0107. Mam taki zwyczaj, \u017ce je\u015bli co\u015b mnie zainteresuje, to gdzie\u015b to sobie notuj\u0119, zapisuj\u0119, zostawiam na p\u00f3\u017aniej, bo nie wiadomo, kiedy mi si\u0119 przyda. I w \u201eDwunastym\u201d w\u0142a\u015bnie par\u0119 takich historyjek wykorzysta\u0142am.<\/p>\n\n\n\n

SC<\/strong>:  Wi\u0119ksz\u0105 przyjemno\u015b\u0107 czerpiesz z pisania krymina\u0142\u00f3w czy powie\u015bci obyczajowych?<\/p>\n\n\n\n

AR<\/strong>: Tak jak m\u00f3wi\u0142am, przyjemno\u015b\u0107 z pisania mam w og\u00f3le. Inne jest tylko nastawienie i w zwi\u0105zku z tym chyba te\u017c inne towarzysz\u0105ce pisaniu emocje. Przy krymina\u0142ach czuj\u0119 si\u0119 bardziej zdyscyplinowana, bo ten gatunek ma sw\u00f3j dynamizm, dotyka trudnych temat\u00f3w, wymaga wi\u0119kszego \u2013 przynajmniej w moim przypadku \u2013 nak\u0142adu pracy. Powie\u015bci obyczajowe z kolei, szczeg\u00f3lnie te skupione na obszarach naszej codzienno\u015bci, kojarz\u0105 mi si\u0119 z przyjacielsk\u0105 rozmow\u0105 z kole\u017cank\u0105: jakbym jej opowiada\u0142a jak\u0105\u015b histori\u0119, kt\u00f3ra akurat we mnie w tym momencie siedzi i koniecznie musz\u0119 si\u0119 ni\u0105 podzieli\u0107.<\/p>\n\n\n\n

SC<\/strong>: A kiedy piszesz sceny, kt\u00f3re s\u0105 mocne, to wp\u0142ywa to na Ciebie emocjonalnie? Prze\u017cywasz to w jaki\u015b spos\u00f3b?<\/p>\n\n\n\n

AR<\/strong>: Tak, emocje s\u0105 nieuniknione. Podczas pisania krymina\u0142\u00f3w cz\u0119sto si\u0119 zastanawiam, buduj\u0105c jak\u0105\u015b scen\u0119, co czuje dana osoba; co czuje ofiara, co czuje zbrodniarz? Co czuje osoba, kt\u00f3ra odkrywa t\u0119 zbrodni\u0119 albo \u015bciga zbrodniarza? Bo my, kiedy ogl\u0105damy jaki\u015b film, widzimy, \u017ce posta\u0107 si\u0119 zachowuje w taki, a nie w inny spos\u00f3b, ale nie siedzimy w jej g\u0142owie. Rzadko kiedy w filmach kryminalnych pojawiaj\u0105 si\u0119 monologi wewn\u0119trzne. Wydaje mi si\u0119, \u017ce to jest bardzo wa\u017cne, ta umiej\u0119tno\u015b\u0107 wej\u015bcia w psychik\u0119 innego cz\u0142owieka, spr\u00f3bowa\u0107 to wszystko poczu\u0107, aby scena by\u0142a jak najbardziej naturalna. I skupiam si\u0119 w\u0142a\u015bnie  na tym, \u017ceby charakter cz\u0142owieka jak najwierniej odda\u0107 w powie\u015bci, chocia\u017c wiadomo, \u017ce ja na to patrz\u0119 wy\u0142\u0105cznie ze swojej perspektywy.<\/p>\n\n\n\n

SC<\/strong>: Kiedy robisz research, to posi\u0142kujesz si\u0119 tak\u017ce znajomo\u015bciami?<\/p>\n\n\n\n

AR<\/strong>:  Tak, mia\u0142am konsultacje z policj\u0105, z pracownikiem prokuratury, z lekarzami. Rozmawia\u0142am kilka razy z psychologiem. My\u015bl\u0119, \u017ce takie rozmowy to jest najlepsze, najbardziej bezpo\u015brednie \u017ar\u00f3d\u0142o. Du\u017co informacji wyszukuj\u0119 te\u017c w Internecie. Szukam takiej wypadkowej, bo wiadomo, \u017ce ka\u017cda strona mo\u017ce przedstawi\u0107 ten sam problem zupe\u0142nie inaczej. Ale szukam, rzeczywi\u015bcie szukam. Nie chc\u0119, \u017ceby kto\u015b czytaj\u0105c moje krymina\u0142y, stwierdzi\u0142 nagle, \u017ce to, co jest napisane, jest niesp\u00f3jne z procedur\u0105 policyjn\u0105, albo \u017ce w medycynie takie co\u015b nie mia\u0142o prawa zaistnie\u0107. Wi\u0119c zawsze wszystko sprawdzam i weryfikuj\u0119. Staram si\u0119 to robi\u0107 jak najlepiej, cho\u0107 mam \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce nie jestem nieomylna.<\/p>\n\n\n\n

SC<\/strong>: Kt\u00f3r\u0105 ze swoich powie\u015bci darzysz najwi\u0119kszym sentymentem i przyjemnie Ci si\u0119 kojarzy?<\/p>\n\n\n\n

AR<\/strong>: Najbardziej lubi\u0119 swoj\u0105 seri\u0119 obyczajow\u0105, czyli \u201eTylko dobrzy ludzie zostali\u201d, \u201eDobre miejsce\u201d i \u201eZmiana czasu\u201d. Wydaje mi si\u0119, \u017ce to s\u0105 ksi\u0105\u017cki, w kt\u00f3re w\u0142o\u017cy\u0142am najwi\u0119ksz\u0105 pul\u0119 emocji. W og\u00f3le nie zak\u0142ada\u0142am, \u017ce to b\u0119dzie seria, bo zacz\u0119\u0142am od \u201eTylko dobrzy ludzie zostali\u201d, my\u015bl\u0105c, \u017ce to b\u0119dzie jedna, zamkni\u0119ta powie\u015b\u0107. Pisa\u0142am j\u0105 w takim do\u015b\u0107 specyficznym momencie mojego \u017cycia i potraktowa\u0142am to wr\u0119cz terapeutycznie. Kolejne cz\u0119\u015bci r\u00f3wnie\u017c by\u0142y bardzo emocjonalne, ale to ju\u017c by\u0142a po prostu taka moja wizja, jakby si\u0119 ta historia mog\u0142a dalej potoczy\u0107. My\u015bl\u0119, \u017ce moja bohaterka, Ola Chojnicz, kt\u00f3ra si\u0119 przewija przez trzy tomy, to posta\u0107, kt\u00f3r\u0105 bardzo dobrze znam. W moim odczuciu skonstruowa\u0142am j\u0105 na tyle dobrze, \u017ce s\u0105dz\u0119, i\u017c w jej osobie znalaz\u0142abym kogo\u015b bliskiego. By\u0107 mo\u017ce w realu by\u0142aby moj\u0105 dobr\u0105 kole\u017cank\u0105, przyjaci\u00f3\u0142k\u0105?<\/p>\n\n\n\n

SC<\/strong>: \u201eDwunasty\u201d to ju\u017c dziewi\u0105ta Twoja powie\u015b\u0107. Czy emocje zwi\u0105zane ze zbli\u017caj\u0105c\u0105 si\u0119 premier\u0105 s\u0105 r\u00f3wnie silne jak na pocz\u0105tku Twojej drogi pisarskiej? A mo\u017ce inne?<\/p>\n\n\n\n

AR<\/strong>: Inne. Zawsze jest moment silnej obawy, bo wypuszczaj\u0105c kolejn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 wiadomo, \u017ce trzeba si\u0119 zmierzy\u0107 z odbiorem czytelniczym. Ta opowiedziana przeze mnie historia mo\u017ce by\u0107 dla mnie fantastyczna i pod ka\u017cdym wzgl\u0119dem doskona\u0142a, ale ostatecznie to czytelnik ocenia. Ja mam trafi\u0107, mo\u017ce nie tyle w jego gusta, ile do jego wra\u017cliwo\u015bci, postrzegania pewnych problem\u00f3w, zjawisk i zagadnie\u0144. Bo je\u017celi czytelnik odczuje, \u017ce to jest co\u015b p\u0142askiego, \u017ce w jego opinii \u017ale przedstawi\u0142am jakie\u015b zagadnienie, to nawet gdybym by\u0142a pe\u0142na dobrych ch\u0119ci, to jednak przyjmuj\u0119 do wiadomo\u015bci, \u017ce opinia odbiorcy jest w tym momencie najwa\u017cniejsza. I zawsze tak jest, bo piszemy dla czytelnik\u00f3w, a nie dla siebie.<\/p>\n\n\n\n

SC<\/strong>:  D\u0142ugo pisa\u0142a\u015b swoj\u0105 pierwsz\u0105 powie\u015b\u0107?<\/p>\n\n\n\n

AR<\/strong>: Trzy lata\u2026 Gdy zacz\u0119\u0142am j\u0105 pisa\u0107, to w og\u00f3le nie my\u015bla\u0142am o tym, \u017ce kiedykolwiek si\u0119 uka\u017ce drukiem. W ka\u017cdym razie od napisania pierwszych akapit\u00f3w do chwili wydania powie\u015bci w\u0142asnym nak\u0142adem min\u0119\u0142o w\u0142a\u015bnie tyle czasu.<\/p>\n\n\n\n

SC<\/strong>: W jakim stopniu w swoich ksi\u0105\u017ckach wzorujesz si\u0119 na realnych zdarzeniach i postaciach?<\/p>\n\n\n\n

AR<\/strong>: W ogromnym. My\u015bl\u0119, \u017ce jestem mocno wyczulona na to, co si\u0119 dooko\u0142a mnie dzieje. Przyswajam du\u017co informacji, kt\u00f3re przyp\u0142ywaj\u0105 do mnie zupe\u0142nie mimochodem, bo to s\u0105 nawet historie, kt\u00f3re s\u0105 zas\u0142yszane w autobusie, podczas ogl\u0105dania filmu, czy czytaniu reporta\u017cu. Generalnie staram si\u0119 wyci\u0105ga\u0107 z tego, co mnie otacza, jak najwi\u0119cej i przetwarza\u0107 to na taki ten m\u00f3j \u015bwiat pisarski, czyli to, co ja bym mog\u0142a z t\u0105 histori\u0105 zrobi\u0107.<\/p>\n\n\n\n

SC<\/strong>: A cz\u0119sto zdarzaj\u0105 Ci si\u0119 takie sytuacje, \u017ce co\u015b si\u0119 wydarza obok Ciebie i wiesz, \u017ce akurat to Ci si\u0119 przyda w opisywanej historii?<\/p>\n\n\n\n

AR<\/strong>: Tak i to chyba te\u017c z racji wieku. Jestem po pi\u0119\u0107dziesi\u0105tce, wi\u0119c jestem osob\u0105 do\u015bwiadczon\u0105 \u017cyciowo, a ludzie, kt\u00f3rzy znajduj\u0105 si\u0119 w moim bezpo\u015brednim otoczeniu, r\u00f3wnie\u017c maj\u0105 swoje baga\u017ce do\u015bwiadcze\u0144 i czasami rozmowa mi\u0119dzy nami albo przytaczanie historii jakiej\u015b innej osoby w tej rozmowie jest mocno naprowadzaj\u0105ce. Wystarczy si\u0119 ws\u0142ucha\u0107, zaanga\u017cowa\u0107. Zawsze si\u0119 \u015bmiej\u0119, \u017ce gdy kto\u015b opowiada jak\u0105\u015b histori\u0119 zwykle komentujemy, \u017ce gdyby to by\u0142 film, pad\u0142oby stwierdzenie: no, chyba scenarzyst\u0119 nieco ponios\u0142o. A przecie\u017c \u017cycie pisze tak niesamowite scenariusze, \u017ce w g\u0142owie si\u0119 nie mie\u015bci, co si\u0119 mo\u017ce cz\u0142owiekowi przydarzy\u0107. I dla mnie akurat, jako autorki, najwa\u017cniejsze jest, jak si\u0119 ten cz\u0142owiek z tym wszystkim upora, pozbiera, jak zareaguje na dan\u0105 sytuacj\u0119, bo na to, co si\u0119 wydarza, cz\u0119sto nie mamy wp\u0142ywu. Ale mamy wp\u0142yw na to w jaki spos\u00f3b to odbierzemy, potraktujemy i  co jeste\u015bmy w stanie z tym zrobi\u0107 chwil\u0119 po.<\/p>\n\n\n\n

SC<\/strong>: A mia\u0142a\u015b kiedy\u015b taki zarzut pod adresem swojej ksi\u0105\u017cki, \u017ce jakie\u015b zdarzenie nie mog\u0142o si\u0119 przecie\u017c wydarzy\u0107?<\/p>\n\n\n\n

AR<\/strong>: Nie, przynajmniej nie w kontek\u015bcie ca\u0142ej powie\u015bci. Raz jednak przeczyta\u0142am tak\u0105 recenzj\u0119, \u017ce strasznie moj\u0105 jedn\u0105 bohaterk\u0119 obci\u0105\u017cy\u0142am. Wr\u0119cz ponad miar\u0119 ludzkich mo\u017cliwo\u015bci. A ja, buduj\u0105c posta\u0107 i rzeczywi\u015bcie mocno j\u0105 kalecz\u0105c, nie wzorowa\u0142am si\u0119 na jakiej\u015b konkretnej osobie, jednak zna\u0142am pewn\u0105 histori\u0119, w kt\u00f3ra jedna osoba zosta\u0142a przez \u017cycie potraktowana du\u017co gorzej, ni\u017c ja to zrobi\u0142am w powie\u015bci. Znam osobi\u015bcie ludzi, kt\u00f3rzy s\u0105 bardzo mocno przez los do\u015bwiadczeni i – jak m\u00f3wi\u0142am wcze\u015bniej – gdyby powsta\u0142 film na podstawie ich los\u00f3w, to ma\u0142o kto by w niego uwierzy\u0142. Ale po prostu tak jest i musimy to przyj\u0105\u0107 za pewnik, \u017ce \u017cycie jest nieprzewidywalne, a zbieg okoliczno\u015bci mo\u017ce nas doprowadzi\u0107 do miejsca, w kt\u00f3rym si\u0119 nie widzieli\u015bmy jeszcze minut\u0119 wcze\u015bniej.<\/p>\n\n\n\n

SC<\/strong>: W powie\u015bci \u201eDwunasty\u201d piszesz o trudnych emocjach i rozterkach, ale te\u017c o znieczulicy i o skupianiu si\u0119 tylko na sobie. Podczas czytania odnosi\u0142am wra\u017cenie, \u017ce to s\u0105 kwestie dla Ciebie wa\u017cne. Czy wzorowa\u0142a\u015b si\u0119 na jakiej\u015b historii z \u017cycia? Pytam, poniewa\u017c w ksi\u0105\u017cce wyj\u0105tkowo dobrze odda\u0142a\u015b emocje i postawy ludzi. To ju\u017c wykracza poza zwyk\u0142y research i na pewno wymaga du\u017co empatii.<\/p>\n\n\n\n

AR: Nie musia\u0142am si\u0119 wzorowa\u0107 na jednej konkretnej historii z \u017cycia, bo takich jest wiele. Na przyk\u0142ad to, co si\u0119 wydarzy\u0142o niedawno, kiedy znaleziono zmar\u0142\u0105 na skutek wych\u0142odzenia czternastolatk\u0119 pod sklepem, kt\u00f3ra nie otrzyma\u0142a w por\u0119 pomocy. Mia\u0142a jaki\u015b problem neurologiczny, zadzwoni\u0142a do taty i powiedzia\u0142a, \u017ce nie wie, gdzie jest i \u017ce czeka na niego. Nikt nie zainteresowa\u0142 si\u0119 dziewczyn\u0105, kt\u00f3ra tkwi\u0142a pod sklepem przez ile\u015b godzin. To jest tak wstrz\u0105saj\u0105ce, bo jest prawdziwe, bo dzieje tu\u017c obok nas. My nie patrzymy na to, \u017ce na czyim\u015b podw\u00f3rku pies zamarza. Nie martwimy si\u0119, \u017ce kto\u015b na ulicy upadnie, bo od razu taka osoba jest kwalifikowana jako pijana. A dlaczego si\u0119 takiej osobie nie pomaga? Poniewa\u017c to cz\u0119sto ludzie, kt\u00f3rzy wygl\u0105daj\u0105 jak tacy wytr\u0105ceni poza margines, bo s\u0105 gorzej ubrani, wydzielaj\u0105 okre\u015blony zapach, ale my przecie\u017c nie wiemy, jaka jest historia tego cz\u0142owieka. Ta chwila, \u017ceby si\u0119 pochyli\u0107, sprawdzi\u0107, czy \u017cyje, czy wszystko jest w porz\u0105dku i wezwa\u0107 pogotowie mo\u017ce by\u0107 kluczowa. To mnie mentalnie rozbija, \u017ce jeste\u015bmy tak bardzo skupieni na czubku swojego nosa. Wystarczy spojrze\u0107 na to, co si\u0119 dzieje w sklepach tu\u017c przed \u015bwi\u0119tami, kiedy wszyscy kupuj\u0105 prezenty i potrafi\u0105 si\u0119 w kolejce tak pok\u0142\u00f3ci\u0107, wr\u0119cz pobi\u0107, poszarpa\u0107, \u017ce ta idea \u015bwi\u0105t jest w kompletnym odwrocie. Jest walka o ostatni\u0105 rzecz na p\u00f3\u0142ce, tylko ona jest najwa\u017cniejsza i je\u015bli kto\u015b w sklepie zas\u0142abnie, to ten potok ludzki go omija jak woda op\u0142ywaj\u0105ca kamie\u0144, bo trzeba szybko do kasy, bo czas nas gna, bo tyle spraw….<\/p>\n\n\n\n

Mia\u0142am kiedy\u015b tak\u0105 sytuacj\u0119: przed \u015bwi\u0119tami zaparkowa\u0142am pod jak\u0105\u015b hurtowni\u0105 w miejscu, w kt\u00f3rym pr\u00f3bowa\u0142 zaparkowa\u0107 inny kierowca. Przyznaj\u0119, nie zauwa\u017cy\u0142am go. Po chwili celowo stan\u0105\u0142 tak, \u017ce zablokowa\u0142 mi wyj\u015bcie od strony kierowcy, otworzy\u0142 szyb\u0119 i zacz\u0105\u0142 co\u015b do mnie wykrzykiwa\u0107. Co ja mog\u0142am zrobi\u0107 w takiej sytuacji?  Mog\u0142am p\u00f3j\u015b\u0107 w jego poetyk\u0119. Ale spokojnie przestawi\u0142am samoch\u00f3d w inne miejsce, podesz\u0142am do tamtego siedz\u0105cego w aucie m\u0119\u017cczyzny, zapuka\u0142am w szyb\u0119. Gdy otworzy\u0142, powiedzia\u0142am do niego z u\u015bmiechem: \u201e\u017cycz\u0119 panu weso\u0142ych \u015bwi\u0105t\u201d. I odesz\u0142am. Ten cz\u0142owiek chcia\u0142 chyba rozp\u0119ta\u0107 burz\u0119, pok\u0142\u00f3ci\u0107 si\u0119 ze mn\u0105, wyla\u0107 swoje frustracje, bo mo\u017ce by\u0142 zdenerwowany, zm\u0119czony i musia\u0142 si\u0119 na kim\u015b wy\u017cy\u0107, ale ja nie da\u0142am mu tej mo\u017cliwo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

SC<\/strong>: Generalnie te kwestie, o kt\u00f3rych piszesz, s\u0105 dla Ciebie wa\u017cne emocjonalnie.<\/p>\n\n\n\n

AR<\/strong>: Niezwykle. Uwa\u017cam, \u017ce szacunek do drugiego cz\u0142owieka i odrobina empatii zmieni\u0142aby ten \u015bwiat na du\u017co lepszy.<\/p>\n\n\n\n

SC<\/strong>: Zauwa\u017cy\u0142am, \u017ce w Twoich powie\u015bciach jest bardzo du\u017co intuicyjnego podej\u015bcia i kwestii poszanowania drugiego cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n

AR<\/strong>: Zawsze wychodz\u0119 z za\u0142o\u017cenia, \u017ce powinnam potraktowa\u0107 drugiego cz\u0142owieka tak, jak sama chcia\u0142abym by\u0107 potraktowana. Lew To\u0142stoj stwierdzi\u0142, \u017ce gdyby ka\u017cdy zamiata\u0142 przed swymi drzwiami, to ca\u0142a ulica by\u0142aby czysta. Czyli pok\u00f3j na \u015bwiecie zacz\u0105\u0142by si\u0119 od momentu, gdyby ka\u017cdy pilnowa\u0142 porz\u0105dku u siebie. To jest w tym wszystkim kluczowe: zawsze trzeba zacz\u0105\u0107 od siebie. Je\u017celi ja nie b\u0119d\u0119 przepe\u0142niona empati\u0105, zrozumieniem, szacunkiem, to nie rusz\u0119 z miejsca i jedyne, co b\u0119d\u0119 w stanie zrobi\u0107, to eskalowa\u0107 problemy. Boli mnie to, co si\u0119 dzieje z lud\u017ami. Boli mnie to, co si\u0119 dzieje ze zwierz\u0119tami. Boli mnie generalnie to, \u017ce ludzie przestali okazywa\u0107 wy\u017csze uczucia w kontaktach z innymi istotami. I oboj\u0119tnie, czy to jest cz\u0142owiek, pies czy kot \u2013 nie mamy szacunku, panuje znieczulica, najwa\u017cniejszy jest czubek w\u0142asnego nosa; nie przejmowa\u0107 si\u0119 niczym, bo ja musz\u0119 szybko zaj\u0105\u0107 si\u0119 swoimi sprawami. Najlepiej od wszystkich si\u0119 odseparowa\u0107, \u017ceby nikt niczego ode mnie nie chcia\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Kto\u015b mnie kiedy\u015b zapyta\u0142, w jaki spos\u00f3b ja okazuj\u0119 ten sw\u00f3j ciep\u0142y stosunek do \u015bwiata. Odpowiem, \u017ce na wiele sposob\u00f3w: oddaj\u0119 krew, jestem zarejestrowanym dawc\u0105 szpiku, mia\u0142am trzy psy \u2013 wszystkie by\u0142y z adopcji. Mam konia w wirtualnej \u201ewsp\u00f3\u0142adopcji\u201d. Wspomagam schronisko, na kt\u00f3re przekazuj\u0119 procent z podatku, wspieram WO\u015aP, bior\u0119 udzia\u0142 w akcjach na rzecz tych, kt\u00f3rzy g\u0142osu nie maj\u0105. To s\u0105 drobne gesty, kt\u00f3re wcale du\u017co nie kosztuj\u0105 albo jedynym kosztem jest czyje\u015b zaanga\u017cowanie. Zarejestrowany dawca szpiku – jaki to jest koszt dla mnie?  Ale jestem w gotowo\u015bci gdyby si\u0119 zdarzy\u0142o, \u017ce kto\u015b b\u0119dzie ode mnie tego potrzebowa\u0142. Gdyby opr\u00f3cz mnie zrobi\u0142o to dziesi\u0119\u0107 milion\u00f3w innych os\u00f3b, to zobaczmy, jaki by\u0142by efekt. To jest skala kropli w morzu, ale ocean takich kropli potrafi by\u0107 nieprzewidywalny w swojej sile.<\/p>\n\n\n\n

SC<\/strong>: No tak, gdyby tyle os\u00f3b zdecydowa\u0142o si\u0119 na dawstwo szpiku, to\u2026<\/p>\n\n\n\n

AR<\/strong>: To baz\u0119 dawc\u00f3w mamy wype\u0142nion\u0105 po brzegi i jeszcze z g\u00f3rk\u0105. Ale ludzie nie chc\u0105 si\u0119 rejestrowa\u0107, bo wierz\u0105 w jakie\u015b mity albo boj\u0105 si\u0119, nie maj\u0105c pe\u0142nej wiedzy o zabiegu. Jestem r\u00f3wnie\u017c zadeklarowanym dawc\u0105 organ\u00f3w. Moja rodzina wie, \u017ce je\u017celi cokolwiek si\u0119 wydarzy, to ma by\u0107 z mojego cia\u0142a pobrane wszystko, co jeszcze b\u0119dzie si\u0119 nadawa\u0142o do u\u017cytku. Przecie\u017c ja ju\u017c nic z tym wi\u0119cej nie zrobi\u0119, a mog\u0119 komu\u015b pom\u00f3c. Czasami chodzi o zwyk\u0142e nastawienie, o pewn\u0105 deklaracj\u0119, kt\u00f3ra by\u0107 mo\u017ce nigdy si\u0119 nie zrealizuje i ca\u0142e szcz\u0119\u015bcie, bo skoro nikt jeszcze nie wzywa\u0142 mnie na pobranie szpiku, to znaczy, \u017ce m\u00f3j genetyczny bli\u017aniak ma si\u0119 dobrze.<\/p>\n\n\n\n

SC<\/strong>: A wracaj\u0105c do ksi\u0105\u017cki; czy \u201eDwunasty\u201d to opowie\u015b\u0107 o cienkiej granicy, po przekroczeniu kt\u00f3rej wszystko si\u0119 zmienia? Zmieniaj\u0105 si\u0119 regu\u0142y gry, zmienia si\u0119 nasze postrzeganie \u015bwiata, a twarde zasady przekszta\u0142caj\u0105 si\u0119 w relatywizm moralny?<\/p>\n\n\n\n

AR<\/strong>: My\u015bl\u0119, \u017ce tak. Jest jaka\u015b kropla goryczy, kt\u00f3ra przechyla czar\u0119 i prowokuje sytuacje, kt\u00f3re s\u0105 spo\u0142ecznie nieaprobowane, negowane, \u015bcigane prawem. Ale je\u015bli si\u0119 zastanowimy, to czasami mo\u017cna je zrozumie\u0107, a nawet w pewien spos\u00f3b usprawiedliwi\u0107. Niedawno czyta\u0142am o historii, kt\u00f3ra si\u0119 wydarzy\u0142a w latach siedemdziesi\u0105tych lub osiemdziesi\u0105tych; na sal\u0119 s\u0105dow\u0105 wesz\u0142a matka dziewczynki, kt\u00f3r\u0105 jaki\u015b psychopata bestialsko zamordowa\u0142, a wcze\u015bniej wykorzysta\u0142 seksualnie. Nie wiem, jak ta kobieta to zrobi\u0142a, ale przemyci\u0142a bro\u0144 i zastrzeli\u0142a sprawc\u0119 podczas procesu, w obecno\u015bci s\u0119dzi\u00f3w, ca\u0142ej widowni i stra\u017cnik\u00f3w. I powiem szczerze (sama jestem matk\u0105) trudno mi si\u0119 w tym dopatrywa\u0107 jakiego\u015b negatywnego wyd\u017awi\u0119ku. To by\u0142a reakcja matki. Je\u017celi jest zdrowa relacja rodzica z dzieckiem, to dla matki dziecko zawsze b\u0119dzie najwa\u017cniejsze. Nic innego nie jest wa\u017cne. Wi\u0119c zastanawiam si\u0119 nad tym, do czego musi by\u0107 doprowadzony cz\u0142owiek, \u017ceby si\u0119 zdecydowa\u0142 na taki trudny do przewidzenia w skutkach akt.<\/p>\n\n\n\n

SC<\/strong>: Generalnie to okoliczno\u015bci i to, co otacza cz\u0142owieka, najbardziej wp\u0142ywaj\u0105 na to, co si\u0119 potem wydarzy i jakie podejmuje decyzje.<\/p>\n\n\n\n

 AR<\/strong>: Tak, bo rodzimy si\u0119 jako czysta karta i musi by\u0107 spe\u0142niony warunek, \u017ce b\u0119d\u0105 na tej karcie zapisywane rzeczy dobre, mi\u0142e, serdeczne, ciep\u0142e, dzi\u0119ki odpowiednim wzorcom, dobrym uczynkom, zasadom, kt\u00f3re s\u0105 w\u0142a\u015bnie \u015bci\u015ble zwi\u0105zane z szacunkiem do drugiego cz\u0142owieka. Ale mo\u017ce si\u0119 tak\u017ce zdarzy\u0107, \u017ce \u015bwiat zostanie przedstawiony w zupe\u0142nie innych kolorach.<\/p>\n\n\n\n

SC<\/strong>: I to jest w\u0142a\u015bnie fajne w Twoich powie\u015bciach, \u017ce tak g\u0142\u0119boko wchodzisz w r\u00f3\u017cne sytuacje, w otoczenie bohatera i nie jest to na przyk\u0142ad zwyk\u0142a strzelanina bez powodu.<\/p>\n\n\n\n

AR<\/strong>: To dlatego, \u017ce zawsze my\u015bl\u0119 o tym, \u017ce tak naprawd\u0119 to do ko\u0144ca nie jeste\u015bmy ani dobrzy, ani \u017ali. Tylko, tak jak jest w symbolu yin i yang: w czerni jest odrobina bieli, a w bieli jest odrobina czerni. I tak jest chyba z ka\u017cdym z nas, \u017ce mamy tak\u0105 strun\u0119, kt\u00f3ra nigdy do ko\u0144ca \u017cycia nie musi by\u0107 poruszona, ale co b\u0119dzie,  je\u017celi kto\u015b j\u0105 poruszy? To, \u017ce jeste\u015bmy sk\u0142onni do dobra czy do z\u0142a jest jak\u0105\u015b konsekwencj\u0105 tego, w jakich warunkach i przez kogo zostali\u015bmy wychowani, przygotowani do \u017cycia, czego do\u015bwiadczali\u015bmy, bo to do\u015bwiadczenia \u015bwiata zewn\u0119trznego tak naprawd\u0119 nas kszta\u0142tuj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

SC<\/strong>: A jaka jest Twoja my\u015bl przewodnia dla powie\u015bci \u201eDwunasty\u201d?<\/p>\n\n\n\n

AR<\/strong>: Zdanie \u201eNikt nie mo\u017ce bezkarnie odebra\u0107 cz\u0142owiekowi drugiego cz\u0142owieka\u201d <\/em>jest mottem powie\u015bci. Kiedy je znalaz\u0142am, poczu\u0142am, \u017ce nic lepiej nie odda istoty tej historii. Nie wiemy, z jakim bezmiarem tragedii musz\u0105 si\u0119 mierzy\u0107 ci, kt\u00f3rzy zostaj\u0105 po \u015bmierci bliskich. Bo problem \u017ca\u0142oby mo\u017ce by\u0107 okazywany w r\u00f3\u017cny spos\u00f3b; kto\u015b si\u0119 zamknie w sobie, wpadnie w depresj\u0119, odetnie si\u0119 od \u015bwiata, w innym naro\u015bnie agresja, ch\u0119\u0107 zemsty. To s\u0142owo \u201ebezkarnie\u201d ma bardzo szerokie znaczenie. Nie jeste\u015bmy w sanie przewidzie\u0107, jakie b\u0119d\u0105 z tego tytu\u0142u wynika\u0142y konsekwencje. Bezkarno\u015b\u0107 mo\u017ce oznacza\u0107, \u017ce to takie spo\u0142eczne przyzwolenie, kt\u00f3re zaowocuje kolejnymi zbrodniami. Jednak mo\u017ce si\u0119 te\u017c sko\u0144czy\u0107 tak, \u017ce psychicznie, a mo\u017ce nawet fizycznie, zniszczy cz\u0142owieka obci\u0105\u017conego \u017ca\u0142ob\u0105.<\/p>\n\n\n\n

SC<\/strong>: Czy planujesz kolejne ksi\u0105\u017cki z bohaterami \u201eDwunastego\u201d?<\/p>\n\n\n\n

AR<\/strong>: Na ten moment nie. My\u015bl\u0119, \u017ce wszystkie w\u0105tki pozamyka\u0142am do\u015b\u0107 starannie. Ale bohaterowie s\u0105 na tyle fajni i ciekawi, \u017ce mog\u0142abym (nie twierdz\u0119, \u017ce tak zrobi\u0119) wykorzysta\u0107 ten sam patent, kt\u00f3ry by\u0142 w \u201eStrzydze\u201d i \u201eUtopcu\u201d po \u201eBeboku\u201d \u2013 czyli stworzy\u0107 nowe historie kryminalne z tymi samymi bohaterami. W \u201eDwunastym\u201d do\u015b\u0107 wyra\u017anie zarysowani s\u0105 dwaj policjanci prowadz\u0105cy \u015bledztwo, a to daje sporo mo\u017cliwo\u015bci. Nie m\u00f3wi\u0119 wi\u0119c nie i nie m\u00f3wi\u0119 tak.<\/p>\n\n\n\n

SC<\/strong>: Czy mog\u0142aby\u015b przybli\u017cy\u0107 czytelnikom genez\u0119 powie\u015bci \u201eDwunasty\u201d?<\/p>\n\n\n\n

AR<\/strong>: Nagra\u0142am dla \u017cartu filmik na Tik Toku, w kt\u00f3rym zapyta\u0142am niby sam\u0105 siebie: A co by by\u0142o, gdyby napisa\u0107 powie\u015b\u0107 \u015bwi\u0105teczn\u0105, w kt\u00f3rej zamiast dwunastu potraw pojawi si\u0119 dwana\u015bcie zbrodni? I jak filmiki na moim profilu maj\u0105 zwykle od trzystu do tysi\u0105ca wy\u015bwietle\u0144 i kilkana\u015bcie, mo\u017ce kilkadziesi\u0105t polubie\u0144, bo nie jestem jako\u015b specjalnie aktywna, nie przemycam istotnych tre\u015bci, nie wpisuj\u0119 si\u0119 w \u017cadne kontenty i jest to po prostu dla mnie zabawa, to ten filmik zyska\u0142 ponad sze\u015b\u0107set tysi\u0119cy wy\u015bwietle\u0144, kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy polubieni i setki komentarzy. Wtedy pomy\u015bla\u0142am sobie – a mo\u017ce zaryzykowa\u0107? Temat okaza\u0142 si\u0119 chwytliwy, cho\u0107 oczywi\u015bcie pojawi\u0142y si\u0119 r\u00f3\u017cne komentarze, \u017ce to ju\u017c by\u0142o, \u017ce by\u0142o podobnie, generalnie ka\u017cdy odebra\u0142 to na jaki\u015b sw\u00f3j spos\u00f3b, wi\u0119c postanowi\u0142am: spr\u00f3buj\u0119! To by\u0142o akurat w grudniu, by\u0142am wtedy we Wroc\u0142awiu na Targach Ksi\u0105\u017cki i na stoisku z wydawc\u0105 \u015bmiali\u015bmy si\u0119 z tego filmiku, \u017ce jest po prostu prawie jak viral i szkoda to zaprzepa\u015bci\u0107, skoro jest zainteresowanie. Z wydawc\u0105 ustalili\u015bmy wst\u0119pnie dat\u0119 premiery w miko\u0142ajki. I w momencie, gdy to powiedzia\u0142am, pomy\u015bla\u0142am: Bo\u017ce, ale jak ja to zrobi\u0119? Jak ja te dwana\u015bcie os\u00f3b zamorduj\u0119? Zw\u0142aszcza \u017ce nie chcia\u0142am powiela\u0107 patentu na przyk\u0142ad \u201eMorderstwa w Orient Expressie\u201d czy \u201eI nie by\u0142o ju\u017c nikogo\u201d Agathy Christie. W tych powie\u015bciach jest du\u017co ofiar i wielu zab\u00f3jc\u00f3w, w r\u00f3\u017cnych kontekstach dochodzi do wszystkich zbrodni. Sama koncepcja konfliktu fabularnego by\u0142a dla mnie najwi\u0119kszym wyzwaniem, ale kiedy zacz\u0119\u0142am pisa\u0107, to ju\u017c po prostu sz\u0142o. Zacz\u0119\u0142am czu\u0107 t\u0119 histori\u0119 i po\u015bwi\u0119ci\u0142am si\u0119 tak naprawd\u0119 tylko jej. Jest to najgrubsza z moich powie\u015bci, najbardziej obfita w tre\u015b\u0107. I to jest powie\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 zaraz po \u201eTylko dobrzy ludzie\u201d pisa\u0142am najd\u0142u\u017cej, bo zaj\u0119\u0142o mi to oko\u0142o dziesi\u0119ciu miesi\u0119cy. Dla mnie to jest bardzo d\u0142ugo, bo my\u015bl\u0119, \u017ce praca nad ksi\u0105\u017ck\u0105 to jest zwykle sze\u015b\u0107 miesi\u0119cy takiej wyt\u0119\u017conej pracy, tyle \u017ce ja pisz\u0119 swoim tempem. Nie czuj\u0119 si\u0119 w \u017caden spos\u00f3b przymuszona czy ponaglana.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

SC<\/strong>: Piszesz codziennie?<\/p>\n\n\n\n

AR<\/strong>: Nie. Bywa tak, \u017ce przez dwa tygodnie pisz\u0119 nieprzerwanie, codziennie, a potem przez miesi\u0105c w og\u00f3le nie dotykam klawiatury, wi\u0119c jestem typowym przyk\u0142adem pisarza, kt\u00f3ry bazuje tylko i wy\u0142\u0105cznie na nastroju, na wenie, na pomy\u015ble i na dobrym samopoczuciu.<\/p>\n\n\n\n

SC<\/strong>: Musisz mie\u0107 do pisania jakie\u015b specjalne warunki? Cisz\u0119, spok\u00f3j?<\/p>\n\n\n\n

AR<\/strong>: Nie. Mieszkam w mieszkaniu, w kt\u00f3rym razem ze mn\u0105 s\u0105 trzy osoby, jeszcze do niedawna by\u0142 pies i jedyne miejsce, w kt\u00f3rym mog\u0119 pisa\u0107, to jest taka \u015bwietlica domowa, czyli pok\u00f3j z telewizorem i sto\u0142em jadalnym. I w\u0142a\u015bnie przy tym stole pisz\u0119. Wi\u0119c w razie konieczno\u015bci przenosz\u0119 si\u0119 z laptopem jak kotka z koci\u0119tami, zmieniam miejsce na chwil\u0119 lub d\u0142u\u017cej. Nie przeszkadza mi ha\u0142as czy nawet odg\u0142osy codzienno\u015bci, bo ju\u017c si\u0119 przyzwyczai\u0142am, \u017ce pracuj\u0119 ze s\u0142uchawkami na uszach. P\u0142ynie w nich muzyka kt\u00f3ra w danym momencie odpowiednio mnie nastraja, stymuluje i nie ukrywam, \u017ce jak jest absolutna cisza w mieszkaniu, to w og\u00f3le nie jestem w stanie zabra\u0107 si\u0119 za pisanie. Wi\u0119c musz\u0119 mie\u0107 to poczucie pewnego rodzaju chaosu, wtedy si\u0119 wy\u0142\u0105czam i pisz\u0119.<\/p>\n\n\n\n

SC<\/strong>: Czy pierwotny pomys\u0142 powie\u015bci \u201eDwunasty\u201d bardzo r\u00f3\u017cni si\u0119 od efektu ko\u0144cowego?<\/p>\n\n\n\n

AR<\/strong>: Jak ju\u017c z\u0142apa\u0142am fabu\u0142\u0119, to niczego nie zmienia\u0142am. Wiedzia\u0142am, czego si\u0119 trzyma\u0107 i konsekwentnie pisa\u0142am, uk\u0142ada\u0142am. Najwi\u0119cej czasu i problemu zawsze zajmuje mi u\u0142o\u017cenie scen, bo nie pisz\u0119 w chronologicznym ci\u0105gu czy wed\u0142ug planu, konspektu. Po prostu pisz\u0119 scen\u0119, kt\u00f3ra mi przysz\u0142a do g\u0142owy i potem d\u0142ugo zajmuje mi uporz\u0105dkowanie tekstu. Potrafi\u0119 na przyk\u0142ad zacz\u0105\u0107 pisa\u0107 od ko\u0144ca.<\/p>\n\n\n\n

SC<\/strong>: Ale masz ca\u0142\u0105 koncepcj\u0119 w g\u0142owie rozplanowan\u0105?<\/p>\n\n\n\n

AR<\/strong>: Zwykle tak. Czasami co\u015b zmieni\u0119 w dialogu czy wyposa\u017c\u0119 bohatera w inne cechy, musz\u0119 co\u015b wykre\u015bli\u0107 albo co\u015b dopisa\u0107, ale w przypadku \u201eDwunastego\u201d by\u0142o akurat tak, \u017ce gdy fabu\u0142a mi si\u0119 u\u0142o\u017cy\u0142a w g\u0142owie, to ju\u017c niczego nie zmienia\u0142am.<\/p>\n\n\n\n

SC<\/strong>: Kiedy wymy\u015blasz fabu\u0142\u0119, to najpierw pojawiaj\u0105 si\u0119 s\u0142owa czy obrazy?<\/p>\n\n\n\n

AR<\/strong>: Obrazy. I cz\u0119sto nawet te obrazy pojawiaj\u0105 mi si\u0119 podczas s\u0142uchania muzyki. W g\u0142owie tworz\u0119 w\u0142asne teledyski, wi\u0119c to jest dla mnie wspomagaj\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n

SC<\/strong>: Czyli muzyka jest wa\u017cna w Twoim procesie tw\u00f3rczym?<\/p>\n\n\n\n

AR<\/strong>: Bardzo wa\u017cna, wr\u0119cz nieodzowna.<\/p>\n\n\n\n

SC<\/strong>: Czy aktualnie pracujesz nad jak\u0105\u015b powie\u015bci\u0105?<\/p>\n\n\n\n

AR<\/strong>: My\u015bl\u0119, \u017ce to jest dobry moment \u017cebym sobie zaserwowa\u0142a odrobin\u0119 odpoczynku, bo nie jestem tak zwanym zawodowym pisarzem i uwa\u017cam, \u017ce napisanie przez cztery lata dziewi\u0119ciu powie\u015bci to jest w moim przypadku bardzo du\u017co. Czuj\u0119 si\u0119 mo\u017ce nie tyle wyczerpana i zm\u0119czona, ale taka wyczyszczona z pomys\u0142\u00f3w, nie mam teraz koncepcji, konkretnej wizji, jaki mia\u0142by to by\u0107 teraz gatunek, jaka historia. Wychodz\u0119 z za\u0142o\u017cenia, \u017ce nic na si\u0142\u0119. Przyjdzie w\u0142a\u015bciwy moment, to zabior\u0119 si\u0119 za pisanie. Jakie\u015b pomys\u0142y mam zapisane, ale nic konkretnego.<\/p>\n\n\n\n

SC<\/strong>: Mo\u017ce si\u0119 zdarzy\u0107, \u017ce b\u0119dziesz s\u0142ucha\u0142a muzyki i nagle konkretny pomys\u0142 si\u0119 pojawi?<\/p>\n\n\n\n

AR<\/strong>: Mo\u017ce tak by\u0107.<\/p>\n\n\n\n

SC<\/strong>: A co czytasz w wolnym czasie?<\/p>\n\n\n\n

AR<\/strong>: Przez ostatnie dwa, trzy lata zajmowa\u0142y mnie biografie, autobiografie, reporta\u017ce. Moja najwi\u0119ksza beletrystyczna fascynacja ostatniego czasu to powie\u015bci Macieja Siembiedy. Po prostu przez jego \u201eKatharsis\u201d jestem wykoszona czytelniczo, z syndromem odstawienia \ud83d\ude09 Potem troch\u0119 odpu\u015bci\u0142am\u2026 Og\u00f3lnie w moim przypadku zwykle jest to takie poszukiwanie czego\u015b, co na dany moment b\u0119dzie mi si\u0119 podoba\u0142o, wi\u0119c teraz s\u0105 to krymina\u0142y, powie\u015bci sensacyjne i obyczajowe. Co istotne, z ogromnym \u017calem zauwa\u017cam, \u017ce teraz typowe powie\u015bci obyczajowe w og\u00f3le s\u0105 w odwrocie. Nie wiem, dlaczego powie\u015b\u0107 obyczajow\u0105 stawia si\u0119 ze znakiem r\u00f3wno\u015bci z romansem, co jest kompletnym nieporozumieniem. Powie\u015bci obyczajowe to na przyk\u0142ad utwory Katarzyny Grocholi, a takich jest na rynku niezwykle ma\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

Jestem tu\u017c po lekturze krymina\u0142u \u015bwi\u0105tecznego Ma\u0142gorzaty Starosty pt. \u201eWigilijna zagadka\u201d, powie\u015bci w klimacie cozy mystery. To dlatego, \u017ce mia\u0142am przyjemno\u015b\u0107 prowadzi\u0107 z ni\u0105 spotkanie autorskie, wi\u0119c przygotowuj\u0105c si\u0119 merytorycznie, musia\u0142am zapozna\u0107 si\u0119 z lektur\u0105. To by\u0142 taki fajny oddech, poniewa\u017c \u201eWigilijna zagadka\u201d jest przyk\u0142adem eleganckiego krymina\u0142u z wy\u017cszych sfer. Niedawno przeczyta\u0142am trzy tomy zebranych wywiad\u00f3w i kaza\u0144 ksi\u0119dza Jana Kaczkowskiego, czyta\u0142am te\u017c zbi\u00f3r felieton\u00f3w Micha\u0142a Rusinka. W kolejce czeka \u201eOrient\u201d Macieja Siembiedy. <\/p>\n\n\n\n

Nie jestem wierna \u017cadnemu gatunkowi, cho\u0107 z premedytacj\u0105 nie si\u0119gam po romanse, erotyki i fantasy. Po prosu to nie jest lektura dla mnie.<\/p>\n\n\n\n

SC<\/strong>: Czy chcia\u0142aby\u015b jeszcze powiedzie\u0107 czytelnikom jak\u0105\u015b ciekawostk\u0119 zwi\u0105zana z powie\u015bci\u0105 \u201eDwunasty\u201d?<\/p>\n\n\n\n

AR<\/strong>: Jest taka anegdota zwi\u0105zana z \u201eDwunastym\u201d. Na  Instagramie obserwuj\u0119 profil z ciekawostkami, na kt\u00f3rym zosta\u0142 zaprezentowany pewien narkotyk. Ten narkotyk czeka\u0142 na to, a\u017c go wykorzystam jako modus operandi, oko\u0142o\u2026 p\u00f3\u0142tora roku. Gdy u\u0142o\u017cy\u0142am sobie w g\u0142owie histori\u0119 z tymi dwunastoma zbrodniami, to ta substancja by\u0142a jedn\u0105 z pierwszych, kt\u00f3re wzi\u0119\u0142am pod uwag\u0119, ale musia\u0142am odpowiednio zaplanowa\u0107 scen\u0119, w jaki spos\u00f3b ten narkotyk ma si\u0119 pojawi\u0107, w jaki spos\u00f3b zostanie podany, czy nie b\u0119dzie mia\u0142 jakich\u015b powa\u017cniejszych konsekwencji w kolejnych scenach. Stara\u0142am si\u0119, \u017ceby w \u201eDwunastym\u201d ka\u017cda z tych zbrodni by\u0142a w pewien spos\u00f3b wyj\u0105tkowa, cho\u0107by z punktu widzenia medycznego. Pisanie poprzedzi\u0142am lektur\u0105 kilku ksi\u0105\u017cek opisuj\u0105cych prac\u0119 patolog\u00f3w, m.in. \u201eSiedem wiek\u00f3w \u015bmierci\u201d czy \u201eCia\u0142o nie k\u0142amie\u201d. Staram si\u0119 wspomaga\u0107 wiedz\u0105 merytoryczn\u0105 z pierwszej r\u0119ki. A ten omawiany narkotyk jest tak\u0105 wisienk\u0105 na torcie, poniewa\u017c nigdzie wcze\u015bniej w powie\u015bciach na niego nie trafi\u0142am.<\/p>\n\n\n\n

SC<\/strong>: Na koniec zosta\u0142o jeszcze kilka pyta\u0144 od czytelnik\u00f3w. Pomin\u0119 te, na kt\u00f3re ju\u017c odpowiedzia\u0142a\u015b w trakcie wywiadu. Pierwsze pytanie: jak\u0105 muzyk\u0119 lubisz?<\/p>\n\n\n\n

AR<\/strong>: Wi\u0119kszo\u015b\u0107 gatunk\u00f3w, w tym muzyk\u0119 powa\u017cn\u0105. Nie lubi\u0119 tych ci\u0119\u017ckich, mocno agresywnych. Ostatnio rozkocha\u0142am si\u0119 w smooth jazzie, bardzo cz\u0119sto go s\u0142ucham, oboj\u0119tnie: gotuj\u0119, sprz\u0105tam czy pisz\u0119.<\/p>\n\n\n\n

SC<\/strong>: Bez czego nie mo\u017cesz \u017cy\u0107?<\/p>\n\n\n\n

AR<\/strong>: Bez czekolady.<\/p>\n\n\n\n

SC<\/strong>: Jak sp\u0119dzasz wolny czas?<\/p>\n\n\n\n

AR: Du\u017co czytam, ale te\u017c du\u017co ogl\u0105dam seriali, film\u00f3w, o kt\u00f3rych my\u015bl\u0119, \u017ce co\u015b z nich dla siebie wyci\u0105gn\u0119. Ostatnio ogl\u0105da\u0142am \u201eInformacj\u0119 zwrotn\u0105\u201d na podstawie prozy Jakuba \u017bulczyka. Genialnie zagrana rola Arkadiusza Jakubika, wi\u0119c polecam. Lubi\u0119 te\u017c spacery.<\/p>\n\n\n\n

SC<\/strong>: Czy lubisz koty?<\/p>\n\n\n\n

AR<\/strong>: Bardzo. Nie mia\u0142am nigdy kota jako domowego zwierzaka, ale lubi\u0119 koty, uwa\u017cam, \u017ce s\u0105 bardzo interesuj\u0105ce i z charakterem.<\/p>\n\n\n\n

SC<\/strong>: Czy by\u0142a\u015b na Podlasiu albo planujesz kiedy\u015b odwiedzi\u0107 tamte strony?<\/p>\n\n\n\n

AR<\/strong>: Najdalej przy wschodniej granicy by\u0142am w Rzeszowie na targach ksi\u0105\u017cki w zesz\u0142ym roku (2022 r.). Uwa\u017cam, \u017ce ka\u017cdy Polak powinien zwiedzi\u0107 wszystkie mo\u017cliwe rejony swojego kraju, wi\u0119c wyjazd na Podlasie jest jak najbardziej mo\u017cliwy. Je\u015bli zrodzi si\u0119 taki plan turystyczny lub otrzymam zaproszenie, postaram si\u0119 z takiej okazji skorzysta\u0107.<\/p>\n\n\n\n

SC<\/strong>: Bardzo Ci dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119 \ud83d\ude0a<\/p>\n\n\n\n

AR<\/strong>: R\u00f3wnie\u017c bardzo dzi\u0119kuj\u0119 \ud83d\ude0a                                                                                                                                                                                                                     <\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sztuka czytania: Cze\u015b\u0107 \ud83d\ude0a Aldona Reich: Cze\u015b\u0107 \ud83d\ude0a SC: Zmarz\u0142am bardzo, czekaj\u0105c w kolejce do wej\u015bcia na targi i teraz nie mog\u0119 si\u0119 rozgrza\u0107. AR: A mi jest bardzo ciep\u0142o. Lampy ze stoiska troch\u0119 grzej\u0105, ale przede wszystkim s\u0105 emocje.  Zawsze kiedy odwiedzaj\u0105cy zagl\u0105daj\u0105 na stoisko jest super energia i trudno si\u0119 tym emocjom nie […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":144,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[19,28,25,15],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.aniasztukaczytania.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/125"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.aniasztukaczytania.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.aniasztukaczytania.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.aniasztukaczytania.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.aniasztukaczytania.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=125"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.aniasztukaczytania.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/125\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":149,"href":"https:\/\/www.aniasztukaczytania.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/125\/revisions\/149"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.aniasztukaczytania.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/144"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.aniasztukaczytania.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=125"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.aniasztukaczytania.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=125"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.aniasztukaczytania.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=125"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}